2863 Sayılı Kanuna Muhalefet Suçunda Emsal Yargıtay Kararları: Eksik İnceleme, Beraat ve Bozma Nedenleri

Çanakkale veya Gelibolu’da imar para cezası ile birlikte hakkınızda 2863 sayılı kanuna muhalefet suçundan dolayı soruşturma ve ardından ceza kovuşturması bakımından hakkınızda dava açılmış olabilir. Dava açılmamışsa bile sit alanı içerisinde yer alan herhangi bir yapınız varsa hakkınızda dava açılması muhtemeldir. Çünkü Gelibolu belediyesi başta olmak üzere Çanakkale çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğü Gelibolu yarımadasındaki ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıları tespit etmek için canla başla çalışmaktadır. Bu yüzden bu konu hakkında detaylı bilgi için yazılarımızı okuyabilir veya hukuk ofisimizi arayarak koruyucu hukuki önlem alabilirsiniz.

Çanakkale, Gelibolu ve Saros Körfezi gibi tarihi ve doğal sit alanlarının yoğun olduğu bölgelerde, hem yerel halkın hem de yazlıkçıların en sık karşılaştığı hukuki sorunların başında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (2863 Sayılı Kanun) muhalefet suçlamaları gelmektedir. Bu kapsamda açılan ceza davalarında, yerel mahkemelerin verdiği mahkûmiyet veya beraat kararlarının Yargıtay denetiminden geçmesi, yargılama sürecinin en kritik aşamalarından biridir. Özellikle sit alanları, tescilli yapılar ve koruma alanlarındaki izinsiz inşai ve fiziki müdahale iddialarında; suçun yasal unsurlarının oluşup oluşmadığı, kastın varlığı, müdahalenin niteliği (basit mi, esaslı mı?) ve KUDEB (Koruma Uygulama ve Denetim Büroları) yetki araştırmalarının eksiksiz yapılması şarttır.

Beyaz Hukuk Bürosu olarak, Çanakkale ve Gelibolu başta olmak üzere bölgemizde mağduriyet yaşayan vatandaşlarımız için hayat kurtaran hukuki stratejilerin temelini oluşturan ve istikrarlı Yargıtay içtihatlarını yansıtan en önemli emsal kararları sizler için derledik. Aşağıda yer alan kararlar, eksik inceleme nedeniyle bozulan mahkûmiyetlerden, kastın yokluğu sebebiyle kesinleşen beraatlere kadar yargılamanın seyrini değiştirecek niteliktedir.

1. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2012/22182 E., 2012/26487 K. — Suça konu yerin 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli taşınmaz olup olmadığı kesin olarak belirlenmeden mahkûmiyet kurulması bozma sebebi sayıldı; yerin bu nitelikte olmaması halinde beraat, varsa daha lehe yaptırım değerlendirilmeliydi.

2. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2015/15510 E., 2016/4496 K. — Bilirkişi raporlarında yerin sit alanı veya korunması gerekli kültür varlığı niteliğinde olmadığı tespit edildiği için suçun unsurları oluşmadı; bu nedenle beraat gerekirken mahkûmiyet kurulması bozuldu.

3. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2018/2695 E., 2022/4787 K. — Kazı yapılan yer tescilli değildi ve sanığın kazıyı bizzat yaptığına dair yeterli delil bulunmadığı için beraat gerekirken mahkûmiyet kuruldu; bu nedenle hüküm bozuldu.

4. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2017/6664 E., 2020/5746 K. — Yerin sit alanı dışında olduğu gerekçesiyle verilen beraat, taşınmazın tescilli kültür varlığı olması ve izinsiz inşai/fizikî müdahalenin suç oluşturması nedeniyle isabetsiz bulundu; beraat kararı bozuldu.

5. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2018/2235 E., 2018/7611 K. — Tescilli mezara zarar verilip verilmediği, yapının ne zaman inşa edildiği ve izin durumları tam araştırılmadan karar verildiği için eksik inceleme bozma sebebi sayıldı.

6. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2014/4725 E., 2015/5167 K. — “Basit onarım” değerlendirmesiyle beraat verilmiş olsa da, taşınmazın zarar görüp görmediği ve özgün yapısını kaybedip kaybetmediği yeterince araştırılmadığı için hüküm bozuldu.

7. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2014/11797 E., 2015/7935 K. — Araştırma yapılan alanın 2863 sayılı Kanun’un koruduğu nitelikte olmadığı ve yeni kazı izi bulunmadığı anlaşıldığından suçun unsurları oluşmadı; beraat gerekirken verilen mahkûmiyet bozuldu.

8. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2017/113 E., 2017/3093 K. — Sanığın elindeki eserleri yasada belirtilen şekilde izinsiz bulundurma kastı bulunmadığı kabul edilerek beraat onandı; ancak elkoyulan eserlerin akıbeti hakkında ayrıca karar verilmemesi eleştirildi.

9. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2015/5019 E., 2015/10887 K. — Tescilli ören yerinde dedektörle araştırma yapıldığı sabitken, taşınmazın koruma kapsamına girmediği gerekçesiyle beraat verilmesi hatalı bulundu; beraat bozuldu.

10. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2016/11622 E., 2019/7865 K. — Müdahalenin zarar doğurup doğurmadığı kesinleştirilmeden ve KUDEB araştırması yapılmadan hüküm kurulduğu için eksik araştırma nedeniyle bozma kararı verildi.

11. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2016/10967 E., 2019/7558 K. — İzin alınıp alınmadığı, müdahalenin basit mi esaslı mı olduğu, zarar oluşup oluşmadığı ve KUDEB yetki alanı araştırılmadan karar verildiği için hüküm bozuldu.

12. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2017/10752 E., 2020/7509 K. — Onaylı restorasyon projesine aykırılık, zarar oluşumu ve KUDEB yetki alanı yeterince incelenmeden hüküm kurulduğu için bozma kararı verildi.

13. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2017/5650 E., 2020/5069 K. — Onaylı restorasyon projesine uygunluk ve KUDEB kapsamında izin gerekip gerekmediği araştırılmadan mahkûmiyet kurulduğu için karar bozuldu.

14. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2016/3012 E., 2018/7586 K. — Sanığın tarihi binaya bilerek zarar verdiği şüpheden uzak biçimde ispatlanamadığı için taksirli davranışın cezalandırılmadığı kabul edildi; bu nedenle beraat gerekirken verilen mahkûmiyet bozuldu.

15. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2019/10819 E., 2021/1149 K. — Bozma sonrası yapılan keşifte binanın onaylı projeye uygun hale getirildiği anlaşıldığından, mahkemece verilen beraat kararı onandı.

16. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2015/3460 E., 2016/9425 K. — Müdahalenin zarar mı doğurduğu, yoksa basit/esaslı onarım mı olduğu ve KUDEB durumunun ne olduğu araştırılmadan beraat verildiği için hüküm bozuldu.

17. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2020/7509 K. — Tescilli taşınmazın mevcut durumunun onaylı restorasyon projesine uygunluğu ve KUDEB yetki alanı tam araştırılmadığından hüküm bozuldu.

18. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2020/5069 K. — Onaylı restorasyon projesine uygunluk ve idarenin KUDEB yetkisinin bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturulmadan karar verildiği için bozma yapıldı.

19. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2019/7558 K. — Sanığın belediyeye başvuru yapıp yapmadığı, izin verilip verilmediği, eylemin izin kapsamını aşıp aşmadığı ve KUDEB durumu araştırılmadan hüküm kurulduğu için karar bozuldu.

20. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2018/7586 K. — Tescilli tarihî yapıya kasten zarar verildiği şüpheden uzak biçimde ispatlanamadığı için mahkûmiyet yerine beraat gerektiği kabul edildi; bu nedenle karar bozuldu.

21. İzmir BAM 6. Ceza Dairesi, 2017/1799 E., 2019/533 K. kararında, 2. derece doğal sit alanında izinsiz bina yapıldığı ve inşai-fiziki müdahalenin sabit olduğu kabul edilerek yerel mahkemenin beraat kararı bozuldu. Kararın odağı, taşınmazın sit niteliği ve yapılan müdahalenin izin dışı olmasıydı.

22. İzmir BAM 6. Ceza Dairesi, 2017/1634 E., 2018/914 K. kararında, sit alanı içinde beton duvar ve ocak yapıldığı iddiasında sanığın yapıları yıktığını söylemesine rağmen bu hususun araştırılmaması bozma nedeni sayıldı. Burada mahkeme, eksik araştırma yapıldığı kanaatiyle yerel mahkeme kararını kaldırdı.

23. İzmir BAM 6. Ceza Dairesi, 2017/2931 E., 2019/403 K. kararında, 3. derece arkeolojik sit alanında izinsiz müdahale iddiası değerlendirilirken KUDEB’in faaliyette olduğu alanda işlenen fiilin 65/4 kapsamında ele alınması gerektiği vurgulandı. Karar, fiilin hangi koruma rejimine tabi olduğunun ayrıca belirlenmesi gerektiğini gösteriyor.

24. İzmir BAM 6. Ceza Dairesi, 2018/502 E., 2018/2000 K. kararında, tarlaya su götürmek amacıyla yapılan kazının sit alanında telafi edilemeyecek bir zarar bırakmaması halinde olayın 65/4 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Bu karar, müdahalenin sonucunun ve zarar boyutunun nitelendirmede önem taşıdığını ortaya koyuyor.

Özet olarak, bu kararların büyük bölümünde Yargıtay 12. Ceza Dairesi; taşınmazın koruma statüsünün kesin tespiti, izin/ruhsat durumu, müdahalenin niteliği, zarar unsurunun varlığı ve KUDEB araştırmasının yapılması konularında eksiklik gördüğü için bozma yoluna gitmiştir. Beraatın onandığı dosyalarda ise özellikle kastın ve zarar unsurunun ispatlanamaması veya taşınmazın proje/koruma rejimine uygun hale getirilmiş olması öne çıkmıştır.