Gelibolu’da Kıyı Alanları Yönetimi, Kentsel Tasarım ve İmar Planlarında Yetkili Kurumlar

Üç tarafı denizlerle çevrili olan ülkemizde, kıyı alanlarının korunması ve bu alanlarda yapılacak yatırımların denetlenmesi imar hukukunun en hassas konularından biridir. Özellikle coğrafi yapısı gereği çok uzun bir kıyı şeridine, limanlara ve dünyaca ünlü Saros Körfezi’ne ev sahipliği yapan Çanakkale ve Gelibolu bölgesinde, kıyı alanlarındaki mülkiyet hakları ve yapılaşma sınırları sıradan imar kurallarından çok farklıdır.

Kıyı şeridinde taşınmazı bulunan vatandaşlarımızın veya buralarda turizm, lojistik ya da konut projesi geliştirmek isteyen yatırımcıların hak kaybına uğramamak adına Bütünleşik Kıyı Alanları Planlarını, merkezi idarelerin plan yapma yetkilerini ve kentsel tasarım rehberlerini iyi analiz etmesi gerekir.

İmar planları hakkında daha fazla hukuki yazılar için tıklayınız:

https://www.vedatbeyazhukuk.com/blog

1. Gelibolu'da Kıyılarımızın Geleceği: Bütünleşik Kıyı Alanları Planı (BKAP)

Bütünleşik Kıyı Alanları Planı; kıyı çizgisi, kıyı kenar çizgisi ve bu alanların etkileşim içinde olduğu deniz ve kara alanlarını bir bütün olarak ele alan, koruma ve kullanma dengesini gözeten stratejik planlardır. Bu planlar, yerel imar planlarının (nazım ve uygulama imar planları) üzerinde yer alan ve onlara yön veren makro ölçekli rehber niteliğindedir.

• Gelibolu ve Saros İçin Önemi: Çanakkale Boğazı ve Saros Körfezi kıyılarında yapılacak liman, marina, balıkçı barınağı, turizm tesisi gibi projelerin tamamı öncelikle Bütünleşik Kıyı Alanları Planı kararlarına uygun olmak zorundadır. Bu plana aykırı olarak alt ölçekte yapılan yerel plan değişiklikleri, Çanakkale imar planı iptali davalarına konu edilmekte ve hukuka aykırılıktan iptal edilmektedir.

2. Gelibolu'da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Geniş Plan Yapma Yetkisi

İmar hukukunda asıl planlama yetkisi belediyeler ve il özel idarelerinde olsa da, İmar Kanunu ve ilgili mevzuat Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na çok geniş ve istisnai plan yapma, yaptırma ve re'sen (doğrudan) onaylama yetkisi tanımıştır. Bakanlık şu durumlarda yerel belediyeleri devre dışı bırakarak doğrudan plan yapabilir:

• Kamu yatırımları, toplu konut (TOKİ) alanları ve kentsel dönüşüm (rezerv yapı) alanlarında,

• Birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten alanlarda veya çevre düzeni planlarında,

• Yerel belediyelerin kendilerine sunulan bir imar planını veya altyapı projesini yasal süresi (genellikle 3 ay) içinde onaylamaması durumunda valilik teklifi üzerine,

• Kıyı kanununa tabi alanlarda ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki denizlik/kıyı alanlarında.

Bakanlığın re'sen yaptığı bu planlar doğrudan askıya çıkar ve yerel belediyelerin bu planları değiştirme yetkisi bulunmaz. Ancak bu planlar da hukuka aykırılık içeriyorsa, hakları zedelenen vatandaşlar tarafından Bakanlığa karşı Çanakkale imar davası açılabilmektedir.

3. Gelibolu'da Plan Yapma Yetkisi Olan Diğer Kurumlar

İmar planı yapma yetkisi sadece belediyeler ve Çevre Bakanlığı ile sınırlı değildir. Özel kanunlarla diğer bazı bakanlık ve kurumlara da kendi görev alanlarıyla ilgili "Özel Amaçlı İmar Planı" yapma ve onaylama yetkisi verilmiştir:

• Kültür ve Turizm Bakanlığı: Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinde (Örneğin Saros Körfezi'nin turizm ilan edilen bölgelerinde) plan yapmaya tek yetkili kurumdur.

• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı: Demiryolları, limanlar ve havaalanlarının planlanmasında yetki sahibidir.

• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) yer seçimi ve imar planlarının onaylanmasında yetkilidir.

• Tarihi Alan Başkanlığı İstisnası: İlçemiz sınırlarında yer alan Gelibolu Yarımadası Tarihi Alanı içerisinde plan yapma yetkisi, genel ve özel tüm kurumlardan bağımsız olarak münhasıran Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı’na aittir.

Bu kurumsal çeşitlilik, uygulamada yetki çatışmalarına yol açabilmekte; mülk sahipleri hangi kurumun planına göre hareket edeceğini şaşırabilmektedir. Yetkisiz kurum tarafından yapılan planlar Gelibolu avukat kadromuz tarafından idari yargıya taşınarak iptal ettirilmektedir.

4. Gelibolu'da Kentlerin Estetik Dokusu: Kentsel Tasarımlar

İmar planları arsaların kullanım kararlarını (konut, ticaret vb.) ve kabaca yapılaşma koşullarını (kat adedi, emsal) belirlerken; Kentsel Tasarım Projeleri, bu yapıların estetik kalitesini, sokak silüetini, meydanları, cephe tasarımlarını ve peyzaj unsurlarını belirleyen çok daha detaylı mimari ve kentsel çalışmalardır.

• Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’ne göre, idareler imar planlarının uygulanmasını kolaylaştırmak ve kentsel estetiği korumak amacıyla "Kentsel Tasarım Rehberleri" hazırlayabilir.

• Özellikle Gelibolu gibi tarihi mirası olan kentlerde, yeni yapılacak binaların dış cephe renginden çatı eğimine, kullanılacak malzemeden bahçe duvarı yüksekliğine kadar kentsel tasarım kurallarına uyma zorunluluğu getirilebilir. Bu projelere ve rehberlere aykırı mimari projelere belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilmez.

  
  

Sonuç: Kıyı ve İmar Haklarınızı Profesyonelce Savunun

Görüldüğü üzere, özellikle kıyı şeridinde veya özel koruma/turizm alanlarında yer alan taşınmazların imar süreçleri, çok sayıda kurumun yetki alanının kesiştiği karmaşık bir yapıya sahiptir. Bakanlıkların veya özel yetkili kurumların re'sen yaptığı planlar, bazen yerel halkın ihtiyaçlarını ve mülkiyet haklarını göz ardı edebilmektedir.

İmar planları veya kentsel tasarım projeleriyle mülkiyet hakkı kısıtlanan, kıyı kenar çizgisi nedeniyle mağduriyet yaşayan ya da taşınmazının imar durumu haksız yere değiştirilen vatandaşlarımızın, ilan (askı) süreleri içinde bu işlemlere itiraz etmesi ve ardından yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açması gerekir.

Çanakkale, Gelibolu ve Saros bölgesindeki tüm imar uyuşmazlıklarınız, kıyı hukuku süreçleriniz ve idari dava takipleriniz için Gelibolu imar avukatı ofisimizle iletişime geçerek yasal haklarınızı güvence altına alabilirsiniz.