Gelibolu'da Mirastan Mal Kaçırma (Muris Muvazaası): Emsal Yargıtay Kararları

Çanakkale ili ve Gelibolu ilçesinde miras hukuku alanında karşılaştığımız en yaygın, aile içindeki ilişkileri en çok yıpratan ve karmaşık sorunların başında "mirastan mal kaçırma", hukuki adıyla "muris muvazaası" gelmektedir. Ben Avukat Vedat Hakan Beyaz. Beyaz Hukuk bünyesinde, www.vedatbeyazhukuk.com üzerinden müvekkillerimize ve değerli hemşehrilerimize yıllardır hukuki rehberlik sunmaktayız.

Miras hukukuna dair daha fazla hukuki yazılarımızı okumak için:

https://www.vedatbeyazhukuk.com/blog

Mirasbırakanın sağlığında, bazı mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla tapuda yaptığı hileli işlemler (örneğin bağışlanan bir malı satılmış gibi göstermek), ne yazık ki bölgemizde sıklıkla karşılaştığımız mağduriyetlerin başında gelmektedir. Ancak yasal haklarınızın ihlal edildiği bu durumlarda çaresiz değilsiniz. Türk hukuk sisteminde, muvazaalı (danışıklı) işlemlerin tespiti ve iptali noktasında Yargıtay çok net ve emsal niteliğinde içtihatları bulunmaktadır. Bu yazımızda, olası bir tapu iptal ve tescil davasında mahkemelerin nasıl karar verdiğini ve ispat yükünün nasıl şekillendiğini daha iyi anlayabilmeniz için, muris muvazaasına dair en önemli Yargıtay kararlarını sizler için derledik.

1. Muris Muvazaasının Tanımına İlişkin Kararlar

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK), muvazaayı; tarafların yapmak istedikleri asıl akdi gizlemek için görünüşte yaptıkları başka bir akit olarak tanımlamıştır. (YHGK, E. 2010/2-648, K. 22.12.2010).

• Bir başka YHGK kararına göre ise en sade anlatımla muvazaa, irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak ifade edilmektedir. (YHGK, E. 2011/1-720, K. 2012/4, T. 18.01.2012).

  
  

2. Muvazaalı İşlemin Kesin Hükümsüzlüğü ve Şekil Eksikliğine İlişkin Kararlar

• Muvazaalı işlem hiçbir hüküm doğurmaz ve muvazaa nedeninin ortadan kalkması ya da üzerinden bir zamanın geçmesi ile görünürdeki batıl işlem geçerli hale gelmez. (Yargıtay 1. HD, E. 2013/881, K. 2013/4095, T. 04.04.2013; Aynı yönde YHGK, E. 1981/1-497, K. 1983/719, T. 22.6.1983).

• Görünürdeki sözleşme tarafların gerçek iradelerine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de kanunların öngörülen şekil koşullarından (resmi şekil) yoksun bulunduğundan kesin hükümsüzdür. Saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmî sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve tapu kaydının iptalini isteyebilirler. (Yargıtay 1. HD, E. 2013/10317, K. 2013/13730, T. 01.10.2013).

• Muris muvazaasına dayalı davayı mirasçılardan her biri kendi miras payı oranında açabilir, mahkemece davacının miras payı oranında iptal ve tescile karar verilmesi gerekir. (Yargıtay 1. HD, E. 2016/9999, K. 2019/3481, T. 29.05.2019).

  
  

3. Muvazaanın İspatı ve Fahiş Fiyat Farkına İlişkin Kararlar

• Dava konusu taşınmazın sözleşme tarihindeki gerçek değeri ile tapudaki satış değeri arasında fahiş fark bulunması, davalının mirasbırakan ile aynı evde yaşayıp babasına ait taşınmazların geliriyle geçinmesi, mirasbırakanın mal satmaya ihtiyacı yokken davalının üç adet taşınmazı aynı anda alacak gücünün olmaması gibi olgular değerlendirildiğinde işlemin muvazaalı (danışıklı) olduğu kabul edilmektedir. (Yargıtay 1. HD, E. 2014/8149, K. 2014/12033, T. 18.06.2014).

  
  

4. Muvazaa Sayılmayan Haller (Hak Dengesi ve Bakım Amaçlı Devirler)

• Mirasbırakan sağlığında hak dengesini gözeten, kabul edilebilir ölçüde ve tüm mirasçıları kapsar biçimde bir paylaştırma yapmışsa mirastan mal kaçırma kastından söz edilemez ve muvazaa hükümleri uygulanmaz. (Yargıtay 1. HD, E. 2013/1209, K. 2013/5186).

• Ancak murisin sağlığında tüm mirasçılara hak dengesini gözeten bir paylaştırma veya denkleştirme amacı ile hareket ettiğine dair kanıt bulunamaz ve taşınmazın bağışlandığı halde bedelsiz olarak satış biçiminde temlik edildiği anlaşılırsa, muvazaa sebebiyle davanın kabulüne karar verilmelidir. (Yargıtay 1. HD, E. 2011/104, K. 2011/3031, T. 16.03.2011).

• Mirasbırakanın devri bedel karşılığı değil, kendisi ile ilgilenen ve hastalığında bakımını yapan kişiye duyduğu minnet duygusu neticesinde mal kaçırma amacı gütmeden yapması halinde, semenin illa para olması şart olmadığından işlemin muvazaalı olmadığı kabul edilir. (Yargıtay 1. HD, E. 2017/4245, K.2017/5151, T. 10.10.2017).

  
  

5. Şirket Hisselerinin Muvazaalı Devrine İlişkin Kararlar

• Şirket hisse devirleri yazılı geçerlilik koşuluna tabi olup, gerçekte bağış yapıldığı halde görünürde yazılı devir sözleşmesi ile satış gibi gösterilmişse, yanların gerçek iradeleri uyuşmadığından hisse senedinin mülkiyeti devralana geçmez ve muvazaa nedeniyle iptali gündeme gelir. (Yargıtay 11. HD, E. 2017/2861, K. 2017/4477, T. 18.09.2017).

• Mirasbırakanın şirket hisselerinin satış tarihi itibariyle gerçek rayiç değeri (örneğin 2.355.496,34 TL) ile banka hesabına yatan hisse satış bedeli (700.000 TL) arasında fahiş fark bulunması ve mirasbırakanın şirket hisselerini satmaya ihtiyacı olmayan varlıklı biri olması halinde devrin muvazaalı olduğuna hükmedilir. (Yargıtay 11. HD, E. 2014/1769, K. 2015/1330, T. 05.02.2015).

  
  

6. Muris Muvazaası ve Tenkis Davasının Birlikteliğine İlişkin Kararlar

• Muris muvazaasına dayalı iptal davaları ile tenkis davaları; hukuki esasları ve sonuçları bakımından birbirinden tamamen farklı davalardır. Zarar gören mirasçılar her iki davayı aynı dilekçe ile kademeli olarak açabilecekleri gibi, tenkis davası açtıktan sonra ayrı bir dilekçe ile muvazaa nedeniyle iptal-tescil davası da açabilirler. (YİBBGK, E. 1986/4, K. 1987/5, T. 22.05.1987).

• Birbirlerinin açılmasını engelleyen bir yasa hükmü bulunmadığından, bu iki davadan birinin önceden açılması diğerinden feragat edildiği anlamına gelmez ve bu iki dava arasında derdestlik itirazı dinlenemez. (YHGK, E. 1998/1–860, K. 1998/894, T. 9.12.1998).

  
  

Özetle, yukarıda paylaştığımız emsal Yargıtay kararlarından da açıkça anlaşılacağı üzere; muris muvazaası iddialarının ispatı (tapudaki bedel ile gerçek bedel arasındaki fahiş fiyat farkı, mirasbırakanın mal satmaya ihtiyacı olup olmaması, alıcının ekonomik gücü vb.) son derece detaylı incelemeler gerektiren, teknik bir süreçtir. Mirastan mal kaçırma kastıyla yapılan geçersiz işlemler karşısında hakkınızı eksiksiz arayabilmek, tenkis ile muvazaa davaları arasındaki ince çizgiyi doğru kurmak ve hatalı bir işlemle davanın reddedilmesine engel olmak için alanında uzman bir miras avukatı ile çalışmanız hayati önem taşır.

Eğer siz de Çanakkale ili, Gelibolu ilçesi veya çevresinde miras uyuşmazlıkları, mirastan mal kaçırma ve tapu iptal davalarıyla ilgili bir mağduriyet yaşıyorsanız; sürecinizi güvenle yürütmek ve hak kaybına uğramamak için www.vedatbeyazhukuk.com adresinden Beyaz Hukuk ile iletişime geçebilir, Avukat Vedat Hakan Beyaz'ın tecrübesinden faydalanabilirsiniz. Unutmayın; doğru hukuki strateji, mirasınızı ve geleceğinizi güvence altına alır.