GELİBOLU FİİLİ EL ATMANIN ÖNLENMESİ DAVASI REHBERİ

Çanakkale ve hızla gelişen ilçesi Gelibolu’da altyapı, çevre yolları, kavşak düzenlemeleri ve kamu binaları inşaatları tüm hızıyla devam ediyor. Ancak bu süreçte birçok vatandaşımız acı bir sürprizle karşılaşıyor: Tapulu tarlasına izinsiz girilmiş, üzerine asfalt dökülmüş, elektrik direği dikilmiş ya da belediye ekipleri tarafından haksız bir şekilde malzeme depolama alanı olarak işgal edilmiş.

Önceki yazılarımızda bu durumun yasal adının "Fiili Kamulaştırmasız El Atma" olduğunu ve idarenin burada tamamen bir "haksız fiil" faili durumunda bulunduğunu açıklamıştık. İşte mülkü bu şekilde tecavüze uğrayan vatandaşlarımızın elindeki en güçlü hukuki silahlardan ilki, idareyi mülkünden tamamen söküp atmayı sağlayan El Atmanın Önlenmesi (Müdahalenin Men’i) davasıdır.

Vatandaşlarımız genellikle "Avukat Bey, koskoca belediyeye veya Karayolları'na karşı 'Arsamdan çık' davası açabilir miyiz, devlet mülkten çıkarılır mı?" diye sormaktadır. Cevabımız kesinlikle: EVET. Bu yazımızda, Beyaz Hukuk Bürosu olarak, mülkiyet hakkınızı çiğneyen idari kurumlara karşı açacağınız el atmanın önlenmesi davasının şartlarını, görevli mahkemeyi, tarafları ve üst mahkeme (istinaf/temyiz) süreçlerini en ince ayrıntısına kadar kaleme aldık.

1. El Atmanın Önlenmesi Davası Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 683. maddesi uyarınca, bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Aynı madde malike, mülkiyetini haksız olarak elinde tutan herkese karşı istihkak davası açma ve her türlü haksız el atmanın önlenmesini talep etme hakkı tanımıştır.

İşte idare, usulüne uygun bir kamulaştırma yapmaksızın Gelibolu’daki arsanıza fiilen girdiğinde, mülkiyet hakkınızın size verdiği bu yetkiyi çiğnemiş olur. El Atmanın Önlenmesi Davası, mülk sahibinin rızası olmaksızın taşınmaza yapılan fiziksel ve hukuka aykırı müdahalenin durdurulmasını, idarenin mülkten tahliye edilmesini ve taşınmazın eski (işgalden önceki) haline getirilerek malike iade edilmesini sağlayan bir eda davasıdır.

• Kritik Bilgi: Malik bu davayı açarken idareye mülkü devretmek istemez. Aksine, "Ben yerimin parasını istemiyorum, yerimin bana geri verilmesini, üzerindeki yolun/asfaltın/direğin sökülerek idarenin arazimden çıkmasını istiyorum" iradesini ortaya koyar.

2. Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Davanın usulden reddedilmemesi ve yıllarca zaman kaybedilmemesi için davanın doğru mahkemede açılması hayati önem taşır.

• Görevli Mahkeme: Fiili el atma idarenin tek taraflı bir kamu gücüne değil, tamamen hukuka aykırı bir "haksız fiiline" dayandığı için idari yargı değil, ADLİ YARGI görevlidir. Malvarlığı haklarına ilişkin bu davada görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir.

• Yetkili Mahkeme: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca, taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalarda kesin yetki kuralı geçerlidir. Dava, taşınmazın aynına ilişkin olduğundan mutlaka taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılmalıdır.

Gelibolu Örneği: Gelibolu ilçesi sınırlarında yer alan tarla veya arsanıza Karayolları veya Belediye tarafından izinsiz yol yapıldıysa, açılacak el atmanın önlenmesi davasında görevli ve yetkili mahkeme Gelibolu Asliye Hukuk Mahkemesi'dir.

3. Davanın Tarafları Kimlerdir?

Dava dilekçesinde davacı ve davalı sıfatlarının doğru belirlenmesi (husumet yöneltilmesi) davanın esası kadar önemlidir.

• Davacı (Aktif Husumet): Davayı açma hakkı, taşınmazın tapu malikine aittir. Malik vefat etmişse, mirasçıları da veraset ilamı (mirasçılık belgesi) ile bu davayı açabilirler. Paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyeti (hisseli tapu) söz konusu ise, her bir hissedar kendi payı oranında ya da mülkü koruma amacıyla tek başına da tecavüzün önlenmesini talep edebilir.

• Davalı (Pasif Husumet): Dava, taşınmaza fiilen ve hukuka aykırı olarak el atan, yani tecavüzü gerçekleştiren kamu tüzel kişisine (idareye) karşı açılır. Örneğin, yol çalışmasını Çanakkale İl Özel İdaresi yaptıysa dava ona; Gelibolu Belediyesi yaptıysa dava belediyeye; elektrik direklerini TEİAŞ diktiyse dava TEİAŞ'a karşı yöneltilir.

  
  

4. Dava Açmak İçin Bir Süre Sınırı Var mıdır?

Vatandaşlarımızın en çok endişe ettiği konulardan biri, idarenin arazilerini uzun yıllar önce işgal etmiş olmasıdır. Ancak müjdeli haber şudur: Fiili kamulaştırmasız el atmaya karşı açılacak el atmanın önlenmesi davasında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre YOKTUR.

Yargıtay’ın sarsılmaz içtihatları uyarınca, idarenin haksız işgali devam ettiği sürece mülkiyet hakkı da kesintisiz devam eder. Tecavüz her an yenilendiği için malik, aradan 10, 20 hatta 50 yıl geçmiş olsa dahi dilediği zaman bu davayı açarak idarenin mülkünden tahliyesini talep edebilir.

5. Yargılama Usulü Nasıl İşler?

Gelibolu Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açacağımız el atmanın önlenmesi davasında yargılama süreci genel hatlarıyla şu şekilde yürütülür:

1. Dilekçeler Teatisi: Davacı malikin dava dilekçesi idareye tebliğ edilir, idare savunma (cevap) dilekçesini sunar.

2. Keşif ve Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme, uyuşmazlığa konu Çanakkale veya Gelibolu’daki taşınmazın başında yerinde keşif yapılmasına karar verir. Keşfe gayrimenkul uzmanı mülk bilirkişileri, harita mühendisleri ve fen bilirkişileri katılır.

3. Raporlama: Fen bilirkişisi, idarenin tarlanın tam olarak kaç metrekaresine tecavüz ettiğini, yolun veya yapının sınırlarını koordinatlarıyla harita üzerinde (krokiyle) net bir şekilde çizer. Mahkeme bu somut ispata dayanarak hüküm kurar.

6. İstinaf ve Temyiz Süreçleri (Kanun Yolları)

Asliye Hukuk Mahkemesi mülk sahibini haklı bulup idarenin el atmasının önlenmesine karar verdiğinde, idari kurumlar bu kararı genellikle üst mahkemelere taşır.

• İstinaf Aşaması: Yerel mahkemenin kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi’ne (BAM) başvurulabilir. Çanakkale ve Gelibolu adliyelerinin bağlı olduğu üst merkez Bursa Bölge Adliye Mahkemesi'dir. Karar burada hukuki ve maddi yönden yeniden incelenir.

Temyiz Aşaması: Bölge Adliye Mahkemesi'nin istinaf incelemesi sonucunda verdiği karara karşı, kanunda belirtilen parasal sınırlar ve şartlar dahilinde yine tebliğden itibaren 2 hafta içinde Ankara’daki Yargıtay nezdinde temyiz yoluna başvurulabilir. Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesi kararı onarsa, el atmanın önlenmesi kararı kesinleşir.

Gelibolu’daki Taşınmaz Sahiplerine Çağrı!

İdareler, el atmanın önlenmesi davalarında genellikle "kamu yararının üstünlüğünü", "yapılan yolun veya tesisin yıkılmasının kamuya çok büyük zarar vereceğini" ileri sürerek mahkemeleri etkilemeye çalışırlar. Hatta bazı durumlarda Yargıtay, kamu yararının aşırı derecede ağır bastığı (örneğin devasa bir baraj veya ana otoban yapımı gibi) durumlarda el atmanın önlenmesi yerine maliki bedel davasına yönlendirebilmektedir.

Bu nedenle, mülkünüzü korumak adına El Atmanın Önlenmesi davası mı açılması gerektiği, yoksa Bedel Tahsili (Tazminat) davası mı açılmasının daha avantajlı olacağı sorusu, taşınmazın niteliğine ve el atmanın boyutuna göre uzman bir avukat tarafından titizlikle analiz edilmelidir. Yanlış açılan bir dava, hem mülkünüzü kurtaramamanıza hem de yüksek mahkeme masrafları ödemenize yol açabilir.

Mülkiyet hakkınızı sonuna kadar savunmak, idarenin haksız işgallerine dur demek ve Gelibolu ile Çanakkale genelindeki mülk uyuşmazlıklarınızı profesyonel bir stratejiyle çözmek için Beyaz Hukuk Bürosu olarak yanınızdayız.

Av. Vedat Hakan Beyaz Beyaz Hukuk Bürosu Kurucusu www.vedatbeyazhukuk.com

Devlet dahi olsa, hiç kimse mülkünüzü yasal usullere uymadan elinizden alamaz. Hak arama mücadelemizde profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.