GELİBOLU’DA KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMA NEDENİYLE BEDELİN TAHSİLİ DAVASI

Çanakkale ve her geçen gün yeni projelere ev sahipliği yapan Gelibolu ilçemizde, idare (Belediyeler, Karayolları, DSİ vb.) kamulaştırma yapmadan vatandaşların tarlasına, arsasına girerek buraları yol, yeşil alan veya tesis haline getirebilmektedir. Bir önceki yazımızda, mülkünü feda etmek istemeyen vatandaşlarımızın açabileceği "El Atmanın Önlenmesi" davasını işlemiştik.

Ancak uygulamada çoğu vatandaşımız, "Avukat Bey, belediye tarlamın ortasından çoktan asfalt yolu geçirmiş, koskoca yolu oradan söktürmek çok zor ve uzun sürer. Ben arazimi idareye devretmeye hazırım, yeter ki bana arsamın bugünkü gerçek değerini (parasını) ödesinler" düşüncesiyle büromuza başvurmaktadır. İşte idarenin haksız işgaline katlanıp, mülkün mülkiyetini idareye devrederek güncel rayiç bedeli nakden ve faiziyle almak için açılan davaya hukukta Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle Bedelin Tahsili (Tazminat) Davası denir.

Bu yazımızda, Beyaz Hukuk Bürosu olarak Gelibolu ve Çanakkale genelinde mülkiyet mağduriyeti yaşayan vatandaşlarımızın hak ettikleri tazminata kavuşabilmeleri için; bedel davasının şartlarını, görevli mahkemeyi, davanın taraflarını ve yargılama usulünü en ince ayrıntısına kadar kaleme aldık.

Kamulaştırmasız el atma davalarına ilişkin daha fazla hukuki yazılar için tıklayınız:

https://www.vedatbeyazhukuk.com/blog

1. Bedelin Tahsili Davası Nedir? (Genel Olarak)

Bedelin tahsili davasının temeli, Yargıtay’ın 16.05.1956 tarihli ve E.1954/1, K.1956/7 sayılı tarihi İçtihadı Birleştirme Kararı’na dayanır. Bu karara göre, taşınmazına fiilen el konulan mülk sahibi, el atmanın önlenmesi davası açabileceği gibi, bu fiili duruma rıza göstererek taşınmazın mülkiyetini idareye devretme karşılığında mülkün bedelini talep etme hakkına da sahiptir.

Bu dava özü itibariyle bir tazminat (bedel) davasıdır. Malik mahkemeye başvurarak, "İdare mülkümü hukuka aykırı şekilde işgal etti, artık ben bu yeri geri alamıyorum. Mahkemece arsamın bugünkü gerçek değeri tespit edilsin, mülkiyet idare adına tescil edilsin ve arsamın parası yasal faiziyle bana ödensin" talebinde bulunur.

• Kritik Detay: Bu davada taşınmazın değeri hesaplanırken, idarenin mülke ilk girdiği (yıllar önceki) tarih değil; davanın açıldığı tarihteki güncel piyasa rayici (gerçek değeri) esas alınır. Dolayısıyla enflasyonist ortamda malikin hak kaybına uğramasının önüne geçilir.

  
  

2. Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Davanın usuli nedenlerle (görev veya yetki yönünden) reddedilip zaman kaybedilmemesi için davanın doğru adliyede açılması şarttır.

• Görevli Mahkeme: İdarenin usulsüz fiili el atması bir "idari işlem veya eylem" olmayıp, idare hukukunun dışına çıkan bir "haksız fiil" (fiili yol) niteliğindedir. Bu sebeple uyuşmazlığı çözme görevi idare mahkemelerine değil, ADLİ YARGIYA (Asliye Hukuk Mahkemelerine) aittir.

• Yetkili Mahkeme: Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) gayrimenkulün aynına ilişkin kesin yetki kuralı uyarınca dava, taşınmazın coğrafi olarak bulunduğu yer mahkemesinde açılmak zorundadır.

Gelibolu ve Çanakkale Örneği: Gelibolu ilçesindeki tarlanızın içinden izinsiz yol geçirilmesi sebebiyle bedel davası açacaksanız, dava mutlaka Gelibolu Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılmalıdır. Çanakkale merkezindeki bir taşınmaz için ise Çanakkale Asliye Hukuk Mahkemeleri yetkilidir.

3. Davanın Tarafları Kimlerdir?

• Davacı (Mülk Sahibi): Davayı açma hakkı, taşınmazın tapuda kayıtlı olan malikine aittir. Malik vefat etmişse, mirasçıları veraset ilamı alarak davayı birlikte veya payları oranında açabilirler. Hisseli (paylı veya elbirliği) tapularda, her bir hissedar kendi payına düşen bedelin tahsili için tek başına dava açma hakkına sahiptir; diğer hissedarların katılımı zorunlu değildir.

• Davalı (İşgalci İdare): Dava, taşınmaza fiilen el koyan ve orada kamu hizmeti yürüten kamu tüzel kişisine karşı açılır. Örneğin, Gelibolu imar planı kapsamında yolu açan Gelibolu Belediyesi ise davalı belediyedir; araziye büyük elektrik direkleri diken TEİAŞ ise davalı TEİAŞ'tır. Husumetin (davalının) yanlış belirlenmesi davanın reddine yol açacağından, el atmayı hangi kurumun yaptığının tespiti uzmanlık gerektirir.

  
  

4. Dava Açmak İçin Bir Süre Sınırı Var mıdır? (Zamanaşımı)

Vatandaşlarımızın en çok korktuğu husus, idarenin arazilerine çok uzun yıllar önce (örneğin 1990'larda) el koymuş olmasıdır. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkını koruyan iptal kararları doğrultusunda: Fiili kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılacak bedel davalarında hiçbir zamanaşımı veya hak düşürücü süre YOKTUR.

İdare mülkünüze 20 yıl, 30 yıl önce dahi el atmış olsa, mülkiyet hakkı zaman geçmesiyle düşmeyeceği için bugün Gelibolu Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak güncel rayiç bedeli talep edebilirsiniz.

5. Yargılama Usulü Nasıl İşler?

Bedelin tahsili davalarında yargılama tamamen teknik ve bilimsel verilere dayandırılır:

1. Dilekçeler Aşaması: Dava dilekçemiz idareye tebliğ edilir, idarenin savunmaları alınır.

2. Yerinde Keşif ve Bilirkişi Heyeti: Mahkeme, uyuşmazlık konusu taşınmazın başında keşif yapar. Keşfe gayrimenkul değerleme uzmanları, ziraat mühendisleri (tarım arazileri için) ve harita mühendisleri katılır.

3. Değer Takdiri Ölçütleri: Bilirkişiler arazinin niteliğini inceler. Eğer taşınmaz arsa ise çevre emsal satışları incelenerek mülke değer biçilir. Taşınmaz arazi (tarla/bağ/bahçe) niteliğinde ise bölgedeki yıllık net tarımsal gelir ve ürün verimliliği (örneğin Gelibolu'daki buğday, ayçiçeği veya zeytin getirisi) esas alınarak kapitalizasyon faizi yöntemiyle net değer hesaplanır.

4. Hüküm ve Tescil: Mahkeme bilirkişi raporunu uygun bulursa, belirlenen bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte idareden alınarak davacıya ödenmesine ve taşınmazın tapusunun iptal edilerek idare adına tesciline karar verir.

6. İstinaf ve Temyiz Süreçleri (Kanun Yolları)

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin bedel ödenmesi yönünde verdiği kararlar, idari kurumlar tarafından maktu olarak üst mahkemelere taşınmaktadır.

• İstinaf Aşaması: Yerel mahkemenin gerekçeli kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi’ne (BAM) başvurulabilir. Çanakkale ve Gelibolu adli yargı kararlarının istinaf inceleme merkezi Bursa Bölge Adliye Mahkemesi'dir.

• Temyiz Aşaması: Bölge Adliye Mahkemesi'nin istinaf incelemesi sonucunda verdiği karara karşı, kanuni parasal sınırların aşılması kaydıyla, tebliğden itibaren 2 hafta içinde Ankara’daki Yargıtay nezdinde temyiz yoluna gidilebilir. Yargıtay ilgili hukuk dairesinin onama kararı ile bedel tespiti hükmü kesinleşir ve cebri icra (para tahsili) aşamasına geçilir.

Çanakkale ve Gelibolu’daki Taşınmaz Sahiplerine Çağrı!

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel davaları, idarelerin en çok direndiği ve bütçe yetersizliği, muvafakat iddiaları veya tarımsal gelir hesaplamalarındaki usul hataları ile mülk sahibine olabildiğince az para ödemeye çalıştığı davalardır. Bilirkişi keşfinde emsallerin doğru sunulması, arazinin objektif değer artırıcı unsurlarının (yola yakınlığı, 1915 Çanakkale Köprüsü aksında kalması, denize yakınlığı gibi) rapora yansıtılması tamamen profesyonel bir avukatlık hizmetinin ürünüdür.

Arazinizin değerinin altında hesaplanmaması, hak ettiğiniz gerçek bedele en kısa sürede ve yasal faizleriyle birlikte ulaşabilmeniz için davanızı başından sonuna kadar titizlikle yürütecek bir hukuki desteğe ihtiyacınız vardır.

Mülkiyet hakkınızın karşılığı olan gerçek bedeli idareden tahsil etmek ve Gelibolu ile Çanakkale genelindeki taşınmaz mağduriyetlerinizi çözüme kavuşturmak için Beyaz Hukuk Bürosu olarak yanınızdayız.

Av. Vedat Hakan Beyaz Beyaz Hukuk Bürosu Kurucusu www.vedatbeyazhukuk.com

Mülkünüzü idareye bedelsiz terk etmek zorunda değilsiniz. Hak ettiğiniz gerçek değeri almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.